Υπερφυσικές συμπτώσεις και η επίδραση του να ψάχνεις αλλού

(Αρχικό ποστ: Supernatural Coincidences and the Look-Elsewhere Effect, October 16th 2009)

Έχετε ποτέ πιάσει τον εαυτό σας να αναρωτιέται, έχοντας παρατηρήσει μια εντελώς φαινομενική απίθανη σύμπτωση, μήπως είχε να κάνει με κάτι το υπερφυσικό που το προκάλεσε; Υποθέτω πως όλοι μας, ακόμα και οι πιο ορθολογιστές, έχουν αγγίξει αυτή τη σκέψη για ένα λεπτό, τουλάχιστον μία φορά. Μερικά τυπικά παραδείγματα μπορούν να δωθούν μέσα από καταστάσεις οι οποίες προφανώς εκπίπτουν από φυσικά αίτια:

  1. Η Γιαγιά που ονειρεύεται τον μακαρίτη σύζυγό της λέγοντας μια σειρά από νούμερα, και την επόμενη μέρα βλέπει πως η ίδια ακολουθία είναι αυτή που κερδίζει στο Λόττο. Είναι ο παππούς εκείνος που προσπάθησε να την κάνει να κερδίσει τα χρήματα; Θα είναι πολύ δύσκολο να την πείσει κανείς για κάτι το διαφορετικό.

  2. Στον δρόμο, εύχεσαι το χειρότερο θάνατο ενός, κάτι το οποίο καταλήγει στο να πραγματοποιηθεί, όταν λίγα μίλια παρακάτω, στον δρόμο που εσύ οδηγείς βλέπεις το αυτοκίνητό του διαλυμένο μέσα στις φλόγες. Υπερφυσικές δυνάμεις;

  3. Μία νοσοκόμα ισχυρίχεται πως το φεγγάρι προκαλεί ένα ασυνήθιστα μεγάλο νούμερο γεννήσεων : κάθε φορά που τη νύχτα στο μαιευτήριο υπάρχει φόρτο εργασίας, εκείνη κοιτάει έξω από το παράθυρο για να διαπιστώσει πως έχει πανσέληνο. Μία αστρική επιρροή;

  4. Επισκέπτεσαι μια απομακρυσμένη ξένη χώρα για πρώτη φορά στη ζωή σου, και πέφτεις πάνω στον παλιό σου φίλο Σέιμουρ, τον οποίο δεν έχεις συναντήσει για δεκαετίες. Πεπρωμένο; Ότι κι αν είναι, σε φρικάρει, n’est ce pas ?

Οι λογικές εξηγήσεις

Λαμβάνοντας υπόψη πως η απάντηση μπορεί να βρίσκεται στο ότι είναι απλά τυχαία γεγονότα, υπάρχουν ασυνήθιστες λογικές εξηγήσεις σε αυτά τα απίθανα συμβάντα, και μπορούν να αποδωθούν σε διαφορετικές επιδράσεις:

  1. Η γιαγιά άκουσε αυτούς τους αριθμούς να αναφέρονται στο ραδιόφωνο το πρωί ενώ ήταν αφηρημένη, και άθελά της ένωσε αυτή την πληροφορία στο μυαλό της με αυτό το όνειρο του συζύγου της, το οποίο είχε δει τη προηγούμενη νύχτα. Βλέποντας λοιπόν τα ίδια νούμερα στην εφημερίδα το ίδιο απόγευμα μένει έκπληκτη: η επίδραση υπάρχει γιατί άθελά της κατάφερε κάτι τέτοιο, το οποίο οφείλεται στις αδύναμες νοητικές της ικανότητες.

  2. Εκείνος τον οποίο καταράστηκες στο δρόμο ήταν εντελώς μεθυσμένος, και η απρόσεκτη οδήγησή του ήταν η αιτία και για να τον καταραστείς αλλά και του ατυχήματός του. Ανάμεσα σε όλους τους οδηγούς αυτός είναι που καταλήγεις να καταραστείς. Η αμέλεια των μεθυσμένων οδηγών είναι πολύ μεγάλη, και ο τελευταίος είχε μια ακόμα μεγαλύτερη πιθανότητα στο να προκαλέσει ατύχημα : αυτό εξηγεί τις προφανείς μυστηριώδεις δυνάμεις της κατάρας σου να πεθάνει.

  3. Η νοσοκόμα η οποία κοιτάει έξω από το παράθυρο κάθε φορά που υπάρχει ένα ασυνήθιστο νούμερο γεννήσεων, μπορεί πιο εύκολα να καταγράψει στο μυαλό της “τις θετικές δυνάμεις” αυτής της της θεωρίας. Όταν πραγματικά πλησιάζουν οι ημέρες για ένα γεμμάτο φεγγάρι τότε εκείνη τρέχει να ρίξει μια ματιά, και έτσι θα θυμάται αυτή τη νύχτα περισσότερο από κάθε άλλη που μπορεί να μην έχει καθόλου φεγγάρι ή να έχει μονάχα ένα μικρό κομμάτι φεγγαριού. Ύστερα από δύο χρόνια αυτής της συνήθειας τίποτα δε θα μπορέσει να την μεταπείσει πως το φεγγάρι επιρρεάζει την ημερομηνία των γεννήσεων, παρόλο που η “απόδειξη” είναι εντελώς βασισμένη στο να προκαταβάλλει τον εαυτό της στο να αποδίδει τις επιτυχίες στην τυχαία ακολουθία των προσπαθειών.

Οι τρεις ανωτέρω περιπτώσεις υπογραμμίζουν διαφορετικούς μηχανισμούς μέσω των οποίων μια “ απίστευτη σύπμτωση” μπορεί να εμφανιστεί στην καθημερινότητά μας: η σύμπτωση μπορεί να είναι μια ψευδής – σκόπιμη ή όχι, όπως εκείνη της γιαγιάς με τη φτωχή μνήμη. Μπορεί να είναι μια κρυμμένη συσχέτιση δύο φαινομενικών τυχαίων μεταβλητών, μία εκ των οποίων “επιλέγει” την άλλη, όπως στην περίπτωση του μεθυσμένου οδηγού, ή μπορεί να εκπίπτει χάρη στην επιλεκτική μας μνήμη, όπως συμβαίνει στην νοσοκόμα στο παραπάνω παράδειγμα. Ψευδής, Συσχέτιση, και Επιρροή είναι τα τρία ονόματα των επιδράσεων εν λειτουργεία, στις περιπτώσεις που έχουμε αναφερθεί μέχρι τώρα.

Η επίδραση του να ψάχνεις αλλού

Η τέταρτη περίπτωση, όμως, αξίζει μια διαφορετική αντιμετώπιση. Τη στιγμή της συνάντησης με τον Σέιμουρ, δεν μπορείς να επικαλεστείς καμία από τις παραπάνω επιδράσεις για να μετριάσεις τη σημασία της παρατήρησής σου: Είσαι εντελώς σίγουρος πως ήταν εκείνος, αφού κατέληξες να πιείς μαζί του μια μπύρα και να συζητήσεις για τον παλιό καλό καιρό- κανένα ψεύδος. Δεν έχεις κανένα λόγο να πιστέψεις πως σε ακολούθησε, ούτε είσαι σε αυτόν τον απομακρυσμένο τόπο για τον ίδιο λόγο που βρίσκεται εκείνος (κάτι το οποίο μπορεί να συμβεί στην περίπτωση που ασκείτε το ίδιο επάγγελμα και βρίσκεστε εκεί για τον ίδιο λόγο) – καμία συσχέτιση. Και αυτό αποτελεί το ένα μεμονομένο γεγονός, αφού εσύ ή συνάντησες έναν παλιό σου φίλο ή όχι στο ταξίδι σου. Καμία επιλεκτική επιρροή. Ή μήπως όχι;

Στην πραγματικότητα, μια επιλεκτική επιρροή υπάρχει, αλλά όπως παρουσιάζεται συνήθως την εκάστοτε περίπτωση με παρόμοια προβλήματα, για να την κατανοήσεις πρέπει να παρατηρήσεις την όλη κατάσταση απ’ έξω. Επισκέφτηκες πολλά άγνωστα μέρη στο ταξίδι σου σε αυτή την περίπτωση, και γενικότερα μιλώντας, ταξιδεύεις πολύ. Επιπλέον, θα έμενες το ίδιο έκπληκτος εάν συναντούσες ένα διάσημο, όπως για παράδειγμα ένα γνωστό ηθοποιό, ή ένα πολιτικό, όπως όταν συνάντησες το φίλο σου τον Σέιμουρ. Έτσι πραγματικά, στην ερώτηση “ Πόσο πιθανό είναι όταν επισκέφτομαι μια απομακρυσμένη χώρα για πρώτη μου φορά, να συναντήσω έναν παλιό καλό φίλο;”, η απάντηση είναι πολύ, μα πολύ παρεξηγήσημη. Είχες ξεχάσει την ύπαρξη του φίλου σου Σέιμουρ και τώρα μιλάς γι’ αυτόν σαν να είναι ο σημαντικότερος άνθρωπος στη ζωή σου.

Σε αντίθεση, η σωστή ερώτηση θα ήταν “ Πόσο πιθανό είναι, πως τα τελευταία είκοσι χρόνια των ταξιδιών μου, θα καταλήξω να συναντήσω έναν άνθρωπο που γνωρίζω, είτε προσωπικά, είτε επειδή τον έχω δει στις εφημερίδες ή στην τηλεόραση, σε ένα μέρος, εντελώς μακρυά από εκεί που ζούμε ή δουλεύουμε;” Και εδώ θα πρέπει να υπάρχει η απάντηση της πιθανότητας μία στις δέκα και όχι μία στο εκκατομμύριο όπως προκύπτει από την προηγούμενη ερώτηση! Χαλαρώνοντας το δύχτι, και ρίχνοντάς το αρκετές φορές, οι πιθανότητες να πιάσει κανείς ένα ψάρι έστω και μία φορά αυξάνονται σημαντικά.

(Συνεχίζεται…)

About qdsgreek

Greek version of "A Quantum Diaries Survivor" blog
This entry was posted in Γενικά. Bookmark the permalink.

2 απαντήσεις στο Υπερφυσικές συμπτώσεις και η επίδραση του να ψάχνεις αλλού

  1. Ο/Η Emma λέει:

    poly wraio🙂

    Μου αρέσει!

  2. Ο/Η qdsgreek λέει:

    S’euxaristw!

    T.

    Μου αρέσει!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s